ร.ร.วัดสวนแก้วเดินตามนโยบาย
สกศ.
ปฏิรูปการเรียนรู้สำเร็จพร้อมสร้าง ร.ร.เครือข่าย
ขณะนี้การปฏิรูปการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติพ.ศ.2542ถือว่าเป็นเรื่องที่พูดถึงกันมาก
ในแวดวงที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาทั้งเรื่องการเปลี่ยนทบวงกรมต่างๆเป็นสำนักงานเรื่องความพร้อม
ของเขตพื้นที่การศึกษาเรื่องของโรงเรียนที่จะกลายเป็นนิติบุคคลและการปฏิรูปด้านอื่นๆที่จะตามมาอีก
หลังวันที่
1 กรกฎาคมสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติได้ดำเนินตามนโยบายการปฏิรูปการศึกษา
โดยการกำหนดนโยบายการปฏิรูปการเรียนรู้ให้โรงเรียนต่างๆได้เข้าร่วมดำเนินงานตามนโยบาย
เพื่อจะนำไปสู่การพัฒนาการปฏิรูปการศึกษาที่ต่อเนื่องและยั่งยืน ดร.รุ่ง แก้วแดง เลขาธิการ
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ(สกศ.)กล่าวว่าการปฏิรูปการเรียนรู้นั้นมีความเป็นไปได้
ว่าสามารถทำได้อย่างจริงจังแต่ผู้บริหารจะต้องมีความตั้งใจและจริงใจอีกอย่างคือการเรียนรู้ไม่ได้มีเฉพาะ
ในโรงเรียนแต่สามารถจะหาได้จากภูมิปัญญาชาวบ้านท้องถิ่นโรงเรียนต้องใช้เทคนิคการสอนหลายแบบและ
ให้ข้อจำกัดในการเรียนการสอนมีน้อยลงและเมื่อโรงเรียนในโครงการสามารถปฏิรูปการเรียนรู้ได้สำเร็จแล้ว
ต้องขยายผลไปยังโรงเรียนเครือข่ายด้วยซึ่งจะเปรียบเสมือนเป็นกัลยาณมิตรกันมีการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
ซึ่งโรงเรียนเครือข่ายจะต้องสามารถดำเนินการแลกเปลี่ยนการเรียนการสอนการบริหารงานได้เป็นอย่างดี
ทั้งนี้โรงเรียนที่อยู่ในโครงการปฏิรูปการเรียนรู้จะต้องจัดกระบวนการเรียนรู้ของเด็กครูจะต้องเริ่มทำการสอน
โดยการวิจัยมาก่อนจะต้องหาปัญหาความต้องการด้านการเรียนรู้ของเด็กซึ่งกระบวนการนี้ถือเป็นการวางแผน
ร่วมกันนำไปปฏิบัติ ประเมิน และปรับปรุง เมื่อรวมกันถือว่าเป็นความสำเร็จของการปฏิรูปการศึกษา
นอกจากนี้ ตัวชี้วัดความสำเร็จของโรงเรียนนั้นจะมีคณะกรรมการในชุดโครงการที่เป็นผู้ชี้วัดความสำเร็จ
โดยจะมีคณะกรรมการจากสกศ.ที่เป็นอาจารย์จากคณะครุศาสตร์และคณะศึกษาศาสตร์รวมไปถึงคณะกรรมการ
จากสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา(สมศ.)จะประเมินอีกครั้งหนึ่งด้วย
ซึ่งโรงเรียนวัดสวนแก้วสามารถประสบความสำเร็จด้านการเรียนรู้และการสอนได้โรงเรียนวัดสวนแก้วเป็นโรงเรียน
ในเครือข่ายการปฏิรูปการเรียนรู้ของสกศ.ซึ่งถือว่าเป็นโรงเรียนที่ปฏิรูปได้เสร็จสมบูรณ์ในระยะเวลาอันสั้นและ
สิ่งที่พบชัดเจนที่สุดก็คือปฏิบัติตามแนวพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติซึ่งโรงเรียนสามารถดำเนินการและ
ประสบความสำเร็จเป็นอย่างดีนอกจากนี้ยังมีการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการเรียนการสอน
การเรียนไม่เพียงแต่จะเรียนในโรงเรียนเท่านั้น ซึ่งโรงเรียนมีแหล่งเรียนรู้มากมายที่สามารถใช้ประโยชน์ได้
ด้านนายไพศาลถาวรผู้อำนวยการโรงเรียนวัดสวนแก้วจังหวัดสมุทรสงครามกล่าวว่ามีความสนใจเรื่อง
การปฏิรูปการศึกษาอยู่แล้วจนกระทั่งได้มาเข้าโครงการปฏิรูปการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนของสำนักงาน
คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ(สกศ.)ที่ให้ฉีกแนวได้โดยให้ทุกคนมีส่วนร่วมซึ่งใช้งบประมาณที่ผู้บริหาร
หาให้และดำเนินงานในสิ่งที่บุคลากรในโรงเรียนเสนอและรายงานเข้าที่ประชุมในเบื้องต้นก่อนเข้าโครงการ
โรงเรียนปฏิรูปการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนของสกศ.โรงเรียนได้ดำเนินการปฏิรูปตามแนวนโยบาย
ของสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดและอำเภอ(สปจ.และสปอ.)ซึ่งได้มีการเปลี่ยนแปลงนโยบายอยู่ตลอดเวลา
ทั้งนี้โรงเรียนดำเนินการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางและเน้นการปฏิรูปแบบปริมาณมากกว่า
คุณภาพ ส่วนการทำงานของโรงเรียนจะทำตามคำสั่งหรือนโยบายมากกว่าการกระทำตามความคิดเห็น
ส่วนรวม ทั้งนี้โรงเรียนได้เข้าร่วมโครงการปฏิรูปการเรียนรู้ของ สกศ. เมื่อ วันที่
31 มกราคม 2544
จากการเข้าร่วมโครงการปฏิรูปการเรียนรู้ของสกศ.นั้นทางโรงเรียนได้ดำเนินการตามนโยบายการปฏิรูป
การเรียนรู้อย่างครบถ้วนทั้งการประเมินตนเองโดยประเมินครูผู้บริหารนักเรียนผู้ปกครองและ
คณะกรรมการสถานศึกษาเพื่อหาจุดเด่นจุดด้อยเพื่อพัฒนาบุคลากรโดยให้ความรู้จากการฝึกอบรม
ศึกษาดูงานจากครูต้นแบบซึ่งสามารถทำให้ครูพัฒนาได้โดยการเรียนรู้จากครูต้นแบบและอบรมสัมมนาครูต้นแบบ
ที่สำคัญคือการขยายผลเผยแพร่การดำเนินงานของโรงเรียนต่อโรงเรียนภายใน สปอ. และ
สปจ.
ทั้งนี้โรงเรด้ดำเนินการโดยสร้างความตระหนักแก่บุคลากรและผู้เกี่ยวข้อง หาจุดเด่นจุดด้อย
ทำแผนพัฒนาตนเองและปฏิทินปฏิบัติงานทั้งงานวิชาการและงานพิเศษกำหนดข้อตกลงในการทำงาน
ระหว่างครูกับผู้บริหารและให้ชุมชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมโดยแสดงความคิดเห็นรวมถึงการนิเทศกำกับติดตาม
อย่างเป็นระบบและต่อเนื่องของโรงเรียนทำให้โรงเรียนสามารถดำเนินการปฏิรูปการเรียนรู้ได้ประสบความสำเร็จ
นอกจากนี้ทางโรงเรียนยังไดเดำเนินการกิจกรรมการบริการให้นักเรียนทุกคนได้มีทุนการศึกษา
เสื้อผ้า แบบเรียน เครื่องเขียนฟรีและที่สำคัญยังมีโครงการอาหารกลางวันกินฟรีทุกวันและทุกคน
กิจกรรมอนุรักษ์ความเป็นไทย ที่ให้นักเรียนและครูแต่งกายด้วยชุดไทยกินอาหารไทยมีการละเล่นแบบไทยซึ่งทุกกิจกรรมที่โรงเรียนจัดขึ้น
ล้วนส่งผลให้การปฏิรูปการเรียนรูู้้ได้สำเร็จทั้งสิ้นสำหรับปัญหาและอุปสรรคที่โรงเรียนพบขณะที่ปฏิบัติตา
มโครงการปฏิรูปการเรียนรู้นั้นโรงเรียนพบว่านโยบายการปฏิรูประหว่างปฏิบัติงานไม่แน่นอนสับสนทำให้ทำงาน
อย่างไม่มั่นใจรวมถึงความรู้เรื่องพระราชบัญญัติการศึกษาการปฏิรูปการศึกษานัประชาชนในชุมชนยังไม่มีความรู้
และความเข้าใจมากพอนอกจากนี้ศักยภาพของผู้ปกครองและกรรมการแต่ละโรงเรียนต่างกันอีกทั้งไม่ได้รับ
ความสนับสนุนจากหน่วยงานต้นสังกัดและโรงเรียนใหญ่มีศักยภาพในการหางบประมาณและวัสดุอุปกรณ์
มากกว่าโรงเรียนเล็กๆด้วยด้านบุคลากรในโรงเรียนหลังจากที่มีการปฏิรูปการเรียนรู้แล้วความถนัดของครู
ก็มีเพิ่มมากขึ้นเพราะนอกจากจะให้ขวัญและกำลังใจในการพัฒนาส่วนครที่ไม่รู้ให้มีความรู้เพิ่มขึ้นแล้วยังมีการ
จัดอบรมและศึกษาดูงานให้แก่ครูโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายซึ่งเมื่อได้วิธีการที่ถูกต้องแล้วก็สามารถนำมาพลิกแพลง
และบูรณาการได้หลายวิธีผู้อำนวยการโรงเรียนวัดสวนแก้วกล่าวต่ออีกว่าหลังจากที่โรงเรียนประสบความสำเร็จ
ในการปฏิรูปการเรียนรู้แล้วโรงเรียนมีเงื่อนไขที่จะต้องสร้างโรงเรียนเครือข่ายขึ้นเพื่อเผยแพร่แนวทาง
ในการปฏิรูปให้แก่โรงเรียนเครือข่ายเพื่อให้สามารถปฏิรูปการเรียนรู้ได้ซึ่งเปรียบเสมือนเป็นพี่เลี้ยงที่คอย
ให้คำแนะนำแก่โรงเรียนเครือข่ายทั้งทางด้านการบริหารแบบมีส่วนร่วมการวิจัยในชั้นเรียนการวิจัยแผนการสอน
การแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการพัฒนาบุคลากรซึ่งจะต้องเป็นไปตามศักยภาพของโรงเรียนเครือข่ายด้วยทั้งนี้โรงเรียน
วัดสวนแก้วไม่เพียงให้คำแนะนำแก่โรงเรียนเครือข่ายเท่านั้นแต่ยังได้แลกเปลี่ยนความรู้และแนวทางซึ่งกันและกัน
ด้วยซึ่งโรงเรียนวัดสวนแก้วได้ดำเนินการจัดกิจกรรมหลายกิจกรรมเช่นกิจกรรมหยุดเพื่ออ่านที่เป็นการสร้างนิสัย
รักการอ่านให้แก่นักเรียนโดยให้นักเรียนอ่านหนังสือแล้วไปเล่าเรื่องให้กับนักเรียนคนอื่นๆฟังโดยให้ไปเล่า
ในกระท่อมวรรณคดีเวทีคนกล้าที่ทางโรงเรียนจัดทำขึ้นนอกจากนี้ยังมีกิจกรรมใช้คำกลอนสอนคณิตศาสตร์
กิจกรรมนักเขียนน้อยและกิจกรรมอื่นๆที่ได้จากโรงเรียนเครือข่ายอีกหลายกิจกรรมอย่างไรก็ตามจากการท
ี่โรงเรียนได้ขยายผลในการปฏิรูปการเรียนรู้ให้แก่โรงเรียนเครือข่ายแล้วโรงเรียนวัดสวนแก้วพบว่าครูผู้บริหาร
ผู้ปกครองและกรรมการสถานศึกษาจะต้องมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการทำงานใหม่มีการระดมสมองเพื่อใช
้ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้อยู่เสมอและที่สำคัญจะต้องทำการปฏิรูปการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืนด้วยขณะท
ี่นายสมบูรณ์ สุขประเสริฐ อาจารย์ใหญ่โรงเรียนวัดบางประจัน โรงเรียนเครือข่ายของโรงเรียนวัดสวนแก้ว
จังหวัดสมุทรสงครามกล่าวว่าโรงเรียนวัดบางประจันได้เข้าเป็นโรงเรียนเครือข่ายของโรงเรียนวัดสวนแก้ว
เมื่อตุลาคม2545การได้เป็นโรงเรียนเครือข่ายนั้นถือเป็นเรื่องดีมากสำหรับโรงเรียนเนื่องจากทางโรงเรียน
วัดสวนแก้วได้มาให้คำแนะนำหาตัวอย่างในการปฏิรูปการเรียนรู้และข้อเสนอแนะต่างๆที่ทำให้สามารถดำเนินงาน
ได้อย่างเป็นระบบมีทิศทางมากขึ้นทั้งนี้โรงเรียนวัดบางประจันได้มีการศึกษาดูงานและสนับสนุนให้บุคลากร
ในโรงเรียนได้รับการพัฒนาด้านการเรียนการสอนให้มากยิ่งขึ้นซึ่งขณะนี้ทางโรงเรียนได้มีการประกันคุณภาพ
ภายในเป็นที่เรียบร้อยแล้วนอกจากการให้คำแนะนำและแนวทางต่างๆแล้วโรงเรียนวัดสวนแก้วยังได้แบ่งปันอุปกรณ์
การศึกษา แบบเรียน เครื่องเขียน เสื้อผ้านักเรียนให้กับโรงเรียนวัดบางประจันด้วยด้านนายไพโรจน์
ทองยวง กรรมการสถานศึกษาโรงเรียนวัดสวนแก้วกล่าวว่าการทำงานของกรรมการสถานศึกษานั้นจะเน้นว่า
ถ้าโรงเรียนจัดงาน หรือมีกิจกรรมใดๆก็จะช่วยเหลือไม่ทอดทิ้ง มาดูแลในเรื่องเกี่ยวกับการศึกษา
และการแนะนำในสิ่งที่ถูกต้องซึ่งแต่เดิมการเรียนการสอนจะขึ้นอยู่กับอาจารย์ผู้สอนแต่เพียงอย่างเดียว
แต่หลังจากที่มีการปฏิรูปแล้วชุมชนจะเข้ามามีบทบาทและมีส่วนร่วมในการเรียนการสอนมากขึ้น
ทั้งด้านความรู้จิตใจและมารยาทของนักเรียนการเรียนที่ให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมนั้นจะทำให้เด็ก
รู้จักวิถึชีวิตพื้นบ้านในการเรียนการสอนประพฤติปฏิบัติตัวโดยมีพระมาเป็นอาจารย์ให้ความรู้เกี่ยวกับธรรมะ
เป็นพื้นฐานเนื่องจากธรรมะถือเป็นรากเหง้าของชีวิตคนเราจึงควรอย่างยิ่งที่จะให้นักเรียนมีความรู้เกี่ยวกับ
ธรรมะควบคู่ไปกับการเรียนรู้ด้านอื่นๆด้วยนอกจากนี้ นางพะเยาว์ พึ่งนุช อาจารย์ประจำชั้นประถมศึกษา
ปีที่ 6 โรงเรียนวัดสวนแก้ว กล่าวว่าการสอนแบบเก่าก่อนที่จะมีการปฏิรูปการเรียนรู้นั้นสอนตามตำราปกติ
แต่ก็เน้นที่การให้เด็กนักเรียนเป็นศูนย์กลางเหมือนกันให้เด็กมีความกล้าแสดงออกและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
แต่หลังจากที่โรงเรียนได้ปฏิรูปการเรียนรู้แล้วทำให้เปลี่ยนแปลงไปหลายอย่างทั้งตัวครู
เด็กนักเรียน และสิ่งแวดล้อมต่างๆในโรงเรียน มีการปรับปรุงให้ดีขึ้น ให้เด็กนักเรียนมีความรู้และรู้จักคิดมากขึ้น
ที่สำคัญทำให้เด็กนักเรียนได้มีความผูกพันและเกี่ยวข้องกับชุมชนมากขึ้น มีการเรียนรู้ใน
ชุมชนท้องถิ่นให้คนที่ประกอบอาชีพเป็นครูของเด็กนักเรียนทำให้มีความรักในท้องถิ่นตนเองเพิ่มมาก
ขึ้นด้วยแม้การปฏิรูปการศึกษาจะเป็นเรื่องที่โจษจันกันอยู่ในขณะนี้แต่มีหลายคนที่ยังเข้าถึงการปฏิรูปการศึกษา
อย่างแท้จริงโรงเรียนวัดสวนแก้วและโรงเรียนเครือข่ายเป็นเพียวตัวอย่างหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่าเข้าใจถึงกระบวนการ
การปฏิรูปการศึกษาอย่างถึงแก่น และหลังจากเดือนกรกฎาคมนี้ เชื่อว่าอีกหลายโรงเรียน
หลายเครือข่าย หลายคนจะเข้าใจการปฏิรูปการศึกษาอย่างแท้จริงเช่นกัน
จากหนังสือสมัครด่วน Education Today เอ็ดดูเคชั่น
ทูเดย์ ปีที่ 5 ฉบับที่427
ประจำวันอาทิตย์ที่ 26-28 มิถุนายน พ.ศ. 2546 หน้า 9